Web Sitesi Yaptırmak İstiyorum: Nereden Başlamalı?
Web sitesi yaptırmak istiyorum dediğiniz anda kararın zor kısmı geride kalmıştır; sırada işin nasıl yürüyeceğini bilmek var. İlk görüşmeye yalnızca “bir site lazım” cümlesiyle giderseniz sizden ne bekleneceğini orada öğrenirsiniz. Birkaç şeyi önceden hazırlamak ise teklifi netleştirir, işin başlamasını da hızlandırır.
Yol dört duraktan geçer: hazırlık, teklif, yapım ve teslim. Sonradan sorun çıkmaması için iki konuyu baştan netleştirmek gerekir: alan adı (sitenizin internet adresi) ile hosting (sitenin barındığı sunucu alanı) hesaplarının kimin üzerine olacağı ve teslim günü elinize ne geçeceği. Kiminle çalışacağınıza henüz karar vermediyseniz önce web sitesi kime yaptırılır karşılaştırmasına bakın.
Web sitesi yaptırmak istiyorum, nereden başlamalıyım?
Web sitesi yaptırmak isteyen bir işletme önce sitenin amacını tek cümleyle yazar, beğendiği iki üç örnek siteyi ve sayfa listesini hazırlar, alan adının kimin adına kayıtlı olduğunu kontrol eder. Ardından yazılı teklif alır, içerikleri teslim eder, tasarımı onaylar ve yayın günü alan adı, hosting ve yönetim paneli giriş bilgilerini teslim alır.
Web sitesi yaptırmak istiyorum, ilk olarak neye karar vermeliyim?
Önce sitenin sizin için hangi işi yapacağına karar verin; tasarım ondan sonra gelir. Bu amacı tek cümleyle yazın: “Pendik ve çevresinde mutfak dolabı yaptırmak isteyenler beni arasın.” Sayfa sayısını, kullanılacak altyapıyı ve teklifin kapsamını bu cümle belirler.
İşletme siteleri çoğunlukla şu üç amaçtan birine hizmet eder:
Teklif ve arama almak
Hizmetlerinizi, yaptığınız işleri ve iletişim bilgilerinizi gösteren tanıtım sitesi. Ziyaretçi sizi arar, yazar ya da teklif formunu doldurur.
İnternetten satış yapmak
Ürün sayfası, sepet ve ödeme adımı olan e-ticaret sitesi. Ürün sayısı, kargo ve ödeme yöntemi daha ilk görüşmede konuşulur.
İş akışını siteye taşımak
Bayi girişi, sipariş takibi ya da özel hesaplama gibi işlevler. Tanıtım sitesinin ötesine geçer; çoğu zaman özel web uygulaması gerekir.
İlk iki amaç için çoğunlukla WordPress kullanıyorum; ayrıntısı WordPress web tasarım sayfasında, ürün satacaksanız e-ticaret sitesi kurulumu sayfasında. Üçüncü amaç için özel web uygulaması geliştiriyorum; WordPress’in yettiği ve özel yazılımın gerektiği durumları ayrı bir yazıda karşılaştırdım.
İlk sürüme her şeyi sığdırmayın
Beş sayfalık bir tanıtım sitesine üyelik sistemi, blog ve ikinci dil eklemek, kullanmayacağınız özelliklere para ve zaman harcatır. Amaç cümlenizde yeri olmayan özelliği ilk sürümden çıkarın; ihtiyaç doğduğunda sonradan eklenebilir.
İlk görüşmeden önce neleri hazırlamalısınız?
İlk görüşmeden önce altı şeyi hazırlayın: amaç cümlesi, örnek siteler, sayfa listesi, eldeki malzeme, alan adı bilgisi, karar verecek kişi ile hedef tarih. Hiçbiri teknik bilgi istemez.
- Amaç cümlesi. Site kimi, hangi iş için size ulaştıracak? Tek cümle yeter.
- Beğendiğiniz iki üç site. Rakip olması şart değil. Neyini beğendiğinizi not edin: renkleri mi, menü düzeni mi, fotoğrafların kullanımı mı? Portfolyodaki işlere bakıp size yakın olanı da gösterebilirsiniz.
- Sayfa listesi taslağı. Ana sayfa, hakkında, hizmetler, yapılan işler, iletişim gibi. Her hizmetin ayrı sayfası olacak mı, onu da yazın.
- Eldeki malzeme. Logo dosyası, iş fotoğrafları, broşür ya da katalog metni, varsa kurumsal renkler. Olmayanı da söyleyin; o iş teklife ayrı kalem olarak eklenebilir.
- Alan adı ve hesapların durumu. Alan adınız var mı, kimin hesabında duruyor, giriş bilgisi kimde? Eski siteniz varsa onun giriş bilgileri de gerekir.
- Karar verecek kişi ve hedef tarih. Onayı tek kişi mi verecek, ortaklar mı? Açılış, fuar ya da sezon gibi yetişmesi gereken bir tarih varsa baştan söyleyin.
“Web sitesi yaptırmak istiyorum ama elimde logo bile yok” diyorsanız görüşmeyi ertelemeyin. Amaç cümlesi ve hizmet listeniz başlamak için yeterlidir; eksik kalanları kimin, ne zaman hazırlayacağı teklifte ayrıca yazılabilir. İletişim formunda durumu olduğu gibi anlatmanız yeter.
Web sitesi nasıl yaptırılır? Süreç adım adım
Bir web sitesi, hazırlık tamamlandıktan sonra çoğu projede altı adımda yaptırılır: görüşme, yazılı teklif, içerik toplama, tasarım ve kurulum, kontrol, yayın ve teslim. Web sitesi yaptırma sürecinin her adımında sizden beklenen bir iş vardır. Bir onay ya da içerik geciktiğinde takvim de o adımda bekler.
| Adım | Sizden beklenen | Almanız gereken |
|---|---|---|
| 1. Görüşme | Amacı ve hazırlık listenizi anlatmak | İhtiyacın yazılı özeti |
| 2. Teklif | Kapsamı okuyup onaylamak | Yazılı kapsam, takvim, teslim listesi |
| 3. İçerik | Metin, fotoğraf ve logoyu iletmek | Eksik içerik listesi |
| 4. Tasarım ve kurulum | Ana sayfa taslağına görüş vermek | İncelenebilir deneme adresi |
| 5. Kontrol | Telefonda ve bilgisayarda gezip düzeltme istemek | Düzeltilmiş son sürüm |
| 6. Yayın ve teslim | Hesapları teslim almak | Yayındaki site ve giriş bilgileri |
Bu altı adımın toplamı kapsama göre değişir: WordPress ile kurulan bir site genellikle 2-5 hafta, WooCommerce ile kurulan bir mağaza genellikle 2-8 hafta alır. Hangi adımın takvimde ne kadar yer tuttuğunu web sitesi kaç günde yapılır yazısında ayrıca anlattım.
Kontrol adımı için bir öneri: düzeltmeleri parça parça değil, tek listede iletin. “Şu başlık büyüsün, şu fotoğraf değişsin” diye giden on ayrı mesaj yerine tek belge, iki tarafın da işini kısaltır.
Teklifte neler yazılı olmalı?
Teklifte yalnızca toplam tutarın yazması yetmez; işin kapsamı, takvimi ve teslim edilecekler kalem kalem yazılı olmalıdır. Konuşulmuş ama yazılmamış her kalem sonradan anlaşmazlık konusu olabilir. Şu yedi kalemin teklifte açıkça yer almasını isteyin:
- Kaç sayfa yapılacağı ve bu sayfaların adları
- Metinleri ve fotoğrafları kimin hazırlayacağı
- Kaç tur düzeltme hakkınız olduğu
- Alan adı ve hosting ücretinin teklife girip girmediği, hesapların kimin adına açılacağı
- Aşama aşama takvim ve sizden beklenen onay tarihleri
- Teslimde verilecek giriş bilgileri ve site yedeği
- Yayından sonraki bakımın kapsamı ve koşulları
Fiyatı sayfa sayısından çok işin içeriği belirler: metinler hazır mı, yazılacak mı; ürün satışı ve ödeme olacak mı; ikinci bir dil ya da özel bir işlev istiyor musunuz? İki teklifi karşılaştırırken yalnızca toplam tutara bakmayın; aynı kalemlerin ikisinde de bulunup bulunmadığını kontrol edin.
Alan adı ve hosting kimin üzerine olmalı?
Alan adı da hosting de sizin adınıza, şirketiniz varsa şirket adına kayıtlı olmalıdır. Siteyi yapan kişi bu hesaplarda yetkili kullanıcı olabilir; sahibi olmamalıdır.
Alan adı, sitenizin internet adresidir. Hosting, yani barındırma, sitenizin dosyalarının durduğu ve ziyaretçiye sunulduğu kiralık sunucu alanıdır. İkisi ayrı hizmettir ve ayrı ayrı yenilenir.
Alan adlarını dünya genelinde koordine eden kuruluş ICANN, alan adını kaydeden kişi ya da kurumu “kayıt sahibi” olarak tanımlar; kayıt firmasıyla sözleşmeyi o yapar, alan adının ayarlarını o yönetir. ICANN’in açıklamasına göre alan adını sizin yerinize kaydeden geliştirici kendi iletişim bilgilerini kullandıysa, ücretini siz ödemiş olsanız bile resmî kayıt sahibi o görünebilir.
Alan adı kalıcı olarak satın alınmaz; belirli bir süre için kaydedilir ve süresi dolmadan yenilenir. Yenileme bildiriminin sizin e-postanıza gelmesi bu yüzden önemlidir.
| Durum | Hesap sizin adınıza | Hesap siteyi yapanın adına |
|---|---|---|
| Giriş bilgisi | Sizde durur | Ondan istersiniz |
| Yenileme bildirimi | Size gelir | Ona gelir |
| Çalıştığınız kişi değişirse | Yenisine yetki verirsiniz | Önce devir gerekir |
| O kişiye ulaşamazsanız | Kontrol sizde kalır | Adres ve site riske girer |
Alan adınız başkasının hesabındaysa
Eski sitenizi yapan kişi alan adını kendi hesabına kaydetmiş olabilir. Yeni siteye başlamadan önce kayıt sahibinin kim göründüğünü kayıt firmasından öğrenin ve kaydın sizin adınıza, sizin hesabınıza geçirilmesini isteyin. ICANN, böyle bir durumda alan adı için ödeme yaptığınızı gösteren belgenin istenebileceğini yazar; faturanızı saklayın. ICANN kurallarına göre “.com” gibi genel uzantılarda alan adını başka bir kayıt firmasına taşımak için gereken transfer kodunu mevcut kayıt firması verir. “.com.tr” gibi “.tr” uzantılı adreslerde işlemler TRABİS sistemindeki kayıt kuruluşları üzerinden yürür; güncel yolu kayıt firmanızdan teyit edin.
Yazıları ve fotoğrafları kim hazırlar?
İçeriği kimin hazırlayacağı kendiliğinden belli olmaz; teklifte yazılması gereken bir karardır. Metin için iki yol vardır, fotoğraf ise her durumda sizin işinizden gelir.
Metni siz yazarsınız
Hizmetlerinizi kendi cümlelerinizle yazıp gönderirsiniz. Teklifi sadeleştirir; ancak yazılar gecikirse sitenin yayını da gecikir.
Siz anlatırsınız, yazılır
Siteyi yapan kişi size sorular sorar, metni o yazar, siz okuyup onaylarsınız. Yazmaya vaktiniz yoksa bu işi teklife ekletin.
Fotoğraf sizin işinizden
Atölyenizin, iş yerinizin, bitirdiğiniz işlerin fotoğrafları. Telefonla gün ışığında çekilmiş net kareler yeterlidir; hazır stok görsel sizin işinizi göstermez.
Hangi yol seçilirse seçilsin şu dört bilgi sizden beklenir: hizmet ya da ürün listeniz, müşterilerin size sık sorduğu sorular, yaptığınız işlerden fotoğraflar ve güncel iletişim bilgileriniz. Her sayfaya ne yazılacağını kurumsal sitede sayfa sayfa olması gerekenler rehberinde bulursunuz.
Teslimde elinize neler geçmeli?
Teslimde sitenin kontrolü size geçmelidir; yayındaki adresi açıp bakmak teslim almak sayılmaz. Yayın günü şu altı şeyin elinizde olduğunu kontrol edin:
- Alan adı hesabı: sizin e-postanızla açılmış hesabın giriş bilgisi.
- Hosting paneli: giriş bilgisi ve yenileme tarihi.
- Yönetim paneli hesabı: WordPress’te “Yönetici” rolünde, size ait bir kullanıcı.
- Sitenin tam yedeği: dosyalar ve veritabanı birlikte, indirilebilir biçimde.
- Google Search Console sahipliği: sitenizin Google aramalarındaki durumunu gösteren ücretsiz araçta “sahip” yetkisi.
- Lisanslar: ücretli tema ya da eklenti kullanıldıysa lisansın kimin adına olduğu ve ne zaman yenileneceği.
Yönetim paneli, site sahibinin şifresiyle girip kod yazmadan içerik eklediği ve değiştirdiği ekrandır. WordPress’in kendi belgelerine göre “Yönetici” rolü, tek bir sitedeki bütün yönetim özelliklerine erişebilen roldür; size daha kısıtlı bir rol verildiyse sitenin kontrolü tam olarak sizde değildir. Google’ın yardım sayfalarına göre de Search Console’da kullanıcı eklemek ya da kaldırmak için mülk sahibi olmak gerekir.
Bir de kısa bir anlatım isteyin: yeni fotoğraf nasıl eklenir, telefon numarası nereden değişir, form mesajları hangi e-postaya düşer? Bu üç sorunun cevabını bilmek, küçük değişiklikler için kimseyi beklemeden işinizi görmenizi sağlar.
Yayından sonraki ilk hafta ne yapmalısınız?
Site yayına girdikten sonraki ilk hafta şu dört kontrolü kendiniz yapın:
- Teklif formunu doldurup gönderin: mesaj sizin e-postanıza ulaşıyor mu?
- Siteyi kendi telefonunuzdan gezin: yazılar rahat okunuyor, arama ve WhatsApp butonları çalışıyor mu?
- Eski siteniz vardıysa eski sayfa adreslerini deneyin: yeni sitedeki karşılıklarına yönlendiriliyor mu?
- Alan adı ve hosting yenileme tarihlerini takviminize yazın.
WordPress siteleri düzenli güncelleme ve yedek ister; bunu kimin üstleneceğini yayından önce kararlaştırın. Bu işi kendi çalışanınız da üstlenebilir; teslimden sonraki bakım ve teknik desteği benden de alabilirsiniz. Önemli olan sitenin sahipsiz kalmamasıdır.
Yeni bir sitenin Google’da görünmesi zaman alır; aramalarda nasıl yer bulunduğunu SEO nedir yazısında anlattım. Beklerken reklamla görünmek isterseniz Google Ads reklam yönetimi ikinci yoldur. Reklama site bitmeden başlamayı düşünüyorsanız neyin mümkün olduğunu web sitesi olmadan Google reklam verme yazısında karşılaştırdım.
Site yaptırırken sık sorulan sorular
Projenizi anlatın, ilk adımı birlikte belirleyelim
“Web sitesi yaptırmak istiyorum” cümlesinden sonraki adım, işinizi ve sitenin amacını birkaç cümleyle yazmaktır; hazırlık listeniz eksik olsa da olur. Karşınızda bir ekip değil, tek kişi var: İstanbul Tuzla’dan Anadolu Yakası’ndaki ve başka şehirlerdeki işletmelere web sitesi kuran Melih Gökdeniz Sivri. Formu doldurmak istemezseniz sitedeki WhatsApp butonu ve hello@melihgokdeniz.com adresi de açık.