WordPress mi Özel Yazılım mı? Hangisi Size Uygun?
İki ayrı yerden teklif aldınız. Biri sitenizi WordPress ile kurmayı öneriyor, diğeri “WordPress olmaz, size özel yazılım lazım” diyor. İkisi de kendinden emin; elinizde ise hangisinin haklı olduğunu tartacak bir ölçüt yok. WordPress mi özel yazılım mı sorusunun cevabı platformun adına değil, sitenin yapacağı işe bağlı.
İki işi de yapıyorum: sitelerin çoğunu WordPress ile kuruyorum, iş bir tanıtım sitesinin ötesine geçtiğinde özel web uygulaması geliştiriyorum. Bu yüzden birini diğerine karşı savunmam gerekmiyor; hangisinin ne zaman yettiğini iki tarafı da bilerek anlatabilirim.
WordPress mi özel yazılım mı: hangisini seçmelisiniz?
Web siteniz işinizi anlatacak, teklif talebi toplayacak veya standart bir çevrim içi mağaza olacaksa WordPress yeter. Bayi girişi, sipariş takip paneli ya da ölçüye göre fiyat hesaplama gibi işletmenize özgü kurallar gerekiyorsa özel yazılım doğru seçimdir. İkisi birlikte de kurulabilir: tanıtım sitesi WordPress’te kalır, panel ayrı bir web uygulaması olarak çalışır.
Özel yazılım ne demek, WordPress’ten farkı nedir?
Özel yazılım, bir işletmenin kendi iş akışına göre sıfırdan yazılan programdır; ekranları ve kuralları yalnızca o işletme için tasarlanır. WordPress ise hazır bir içerik yönetim sistemidir, yani sayfaları, yazıları ve görselleri kod bilmeden ekleyip değiştirdiğiniz bir yönetim paneliyle gelir.
Fark başlangıç noktasındadır. WordPress’te sayfa düzeni, kullanıcı girişi ve görsel kütüphanesi gibi temel parçalar hazırdır; emek tasarıma ve içeriğe gider. Özel yazılımda bu parçaların her biri sizin için yazılır, karşılığında yazılım tam sizin kurallarınızla çalışır.
Soru bazen “hazır site mi özel yazılım mı” biçiminde de sorulur; oysa üç ayrı seçenek var:
Hazır site paketi
Şablonu seçer, genellikle abonelikle ödersiniz. Site sağlayıcının sisteminde durur; sunulan özelliklerin dışına çıkmak zordur.
WordPress
Yazılım hazırdır; tasarım ve içerik size göre kurulur. Site kendi barındırma hesabınızda, yani kiraladığınız sunucu alanında durur; içeriği panelden siz güncellersiniz.
Özel yazılım
Ekranlar ve kurallar işletmenize göre sıfırdan yazılır. Hazır sistemlerin karşılamadığı iş akışlarında gerekir, daha fazla emek ister.
Hazır site paketlerinin kime uyduğunu ajans, freelancer ve hazır paket karşılaştırmasında anlattım; burada konu diğer ikisi.
WordPress mi özel yazılım mı: karar neye göre verilir?
Karar için çoğu zaman tek ölçüt yeter: siteniz anlatacak mı, size özgü bir işlem mi yapacak? Anlatan site hizmetinizi, işlerinizi ve iletişim bilgilerinizi gösterir, ziyaretçiden teklif talebi alır. İşlem yapan site ise giriş yapan kişiye göre farklı bilgi gösterir, sizin formülünüzle hesaplar ya da başka programlarla veri alışverişi yapar.
Birincisi için WordPress yeterlidir; özel yazılım gereksiz emek ve bütçe demektir. Sepeti ve ödemesi standart olan mağaza da bu gruba girer. İkincisinde WordPress’i eklentilerle, yani sonradan kurulan hazır ek yazılımlarla zorlamak yerine o işi özel yazdırmak çoğu zaman daha sağlam sonuç verir.
| Ölçüt | WordPress | Özel yazılım |
|---|---|---|
| Uygun olduğu iş | Tanıtım sitesi, blog, standart mağaza | Panel, bayi girişi, özel hesaplama |
| Yayına çıkış | Genellikle 2-5 hafta | Kapsama göre, çoğunlukla daha uzun |
| İçerik güncelleme | Hazır panelden siz yaparsınız | Panel ayrıca yazılır |
| Bakım | WordPress ve eklenti güncellemeleri | Kodu yazan ya da devralan kişi yapar |
| Geliştirici değişirse | Devralacak kişi bulmak görece kolay | Kod ve notlar teslim edildiyse mümkün |
| Zorlandığı yer | İşletmeye özgü kurallar | Basit site için fazla emek ve bütçe |
WordPress hangi işlerde yeter?
WordPress, sitenin asıl işi bilgi vermek ve talep toplamak olduğunda yeter. Telefon numarasını, hizmet metnini ya da proje fotoğrafını kimseye sormadan panelden kendiniz değiştirirsiniz. Bu tür işlerin kapsamı WordPress ile site kurulumu sayfasında, örnekleri portfolyoda duruyor. WordPress’in rahatça karşıladığı işler:
- Kurumsal tanıtım sitesi: ana sayfa, hakkımızda, hizmetler, iletişim
- Proje ya da ürün galerisi olan portfolyo sitesi
- Blog ve rehber yazıları
- Teklif, randevu ve iletişim formları
- Ürün, sepet ve ödeme adımları standart olan çevrim içi mağaza
Mağaza için WordPress’e WooCommerce eklenir. WooCommerce, WordPress için geliştirilmiş açık kaynaklı (kodu herkese açık) bir e-ticaret yazılımıdır; ürün, sepet, ödeme adımı ve sipariş ekranları hazır gelir. Satış akışınız standartsa WooCommerce ile e-ticaret sitesi kurmak, aynı ekranları baştan yazdırmaktan daha kısa yoldur.
Panelde birden fazla kişi çalışacaksa WordPress’in Yönetici, Editör ve Yazar gibi hazır kullanıcı rolleri vardır; yazı ekleyen çalışanın site ayarlarına dokunamaması için ayrıca kod yazmak gerekmez. Kurumsal bir sitenin sayfa sayfa neye benzemesi gerektiği ayrı bir yazının konusu: kurumsal web sitesi nasıl olmalı.
Özel yazılım web sitesi ne zaman gerekir?
Özel yazılım, site işletmenize özgü bir kuralı uygulamak zorunda olduğunda gerekir. Örnek kurallar: “Bu bayi şu ürünü kendi iskontosuyla görür”, “kapak ölçüsü girilince fiyat metrekareden hesaplanır”, “sipariş onaylanınca üretim listesine düşer”.
Kişiye göre değişen bilgi
Bayi, müşteri ya da personel kendi hesabıyla girer; yalnızca kendi fiyatını, siparişini veya dosyasını görür.
İşletmeye özgü hesap
Ölçü, malzeme ya da adet girilince fiyat sizin formülünüzle ve sizin istisnalarınızla hesaplanır.
Programlar arası veri akışı
Site muhasebe, stok ya da kargo programınızla iki yönlü veri alışverişi yapar; hazır bir bağlantı eklentisi yoksa bu köprü özel yazılır.
WordPress’te bunların bir kısmı eklentilerle yapılabilir; ancak her eklenti başkasının yazıp güncellediği bir parçadır. İşinizin dayandığı süreç beş altı eklentinin uyumuna bağlanırsa, bir güncellemeden sonra neyin bozulduğunu bulmak o işi özel yazdırmaktan daha yorucu olabilir.
Dürüst not: tanıtım sitesine özel yazılım gerekmez
Beş on sayfalık bir tanıtım sitesi için “size özel yazılım” önerisi aldıysanız gerekçesini sorun. Gerekçe hız, güvenlik ya da Google sıralamasıysa tek başına yeterli değildir; üçü de altyapının adına değil, sitenin kurulumuna, bakımına ve içeriğine bağlıdır. Geçerli gerekçe, sitenin yapması gereken ve hazır sistemin yapamadığı somut bir iştir.
İkisi birlikte olur mu? Site WordPress, panel özel yazılım
Olur. Tanıtım siteniz WordPress’te kalır; bayi paneli, sipariş takibi ya da hesaplama aracı ise alan adınızın, yani sitenizin internet adresinin bir alt adresinde, örneğin panel.firmaadi.com üzerinde ayrı bir web uygulaması olarak çalışır. Tasarım aynı tutulursa ziyaretçi ikisini tek site gibi görür.
Kazancı şudur: tanıtım metinlerini WordPress panelinden siz güncellersiniz, işin kuralları ise eklenti kalabalığından uzak, ayrı bir uygulamada durur. WordPress’in başka uygulamalarla veri alışverişi için hazır bir arayüzü (REST API) vardır; bu sayede örneğin panelde güncellenen ürün listesi siteye aktarılabilir.
Aşamalı da ilerlenebilir: önce WordPress sitesi yayına çıkar ve teklif talebi toplamaya başlar, panel ihtiyaç netleşince ikinci aşamada eklenir. Bir atölyede bu ikinci aşamanın neye benzediğini mobilya üretim takip programı yazısında örnekledim.
WordPress güvenilir mi, özel yazılım daha mı güvenli?
WordPress, güncel tutulduğu ve bakımı yapıldığı sürece güvenilir bir altyapıdır; özel yazılım da kendiliğinden daha güvenli değildir. WordPress.org’daki güvenlik rehberi, en yaygın saldırılar arasında güncellenmemiş eklenti ve yazılımlardaki açıkları hedef alanları sayar; yani risk, sitenin bakımsız bırakıldığı yerde büyür.
WordPress.org’a göre ana yazılımdaki açıkları bulup gideren bir Güvenlik Ekibi vardır; küçük sürüm ve güvenlik güncellemeleri de çoğu sitede kendiliğinden kurulur. Aynı rehber güvenliği riskin sıfırlanması değil, azaltılması olarak tanımlar; önerileri arasında şu dört alışkanlık yer alır:
- WordPress’i ve eklentileri güncel tutmak
- Eklentileri ve temaları (tasarım şablonlarını) yalnızca güvenilir kaynaktan kurmak
- Yönetici hesaplarında güçlü şifre kullanmak
- Veri tabanını da kapsayan düzenli yedek almak
Özel yazılım, bilinen eklenti açıklarını arayan otomatik taramalara takılmaz; ama genel saldırı yöntemlerine o da açıktır ve açıklarını arayıp bildiren bir topluluğu yoktur. Güvenliği, yazan kişinin özenine kalır. Kiminle çalışırsanız çalışın, güncelleme ve yedeklemeyi kimin yapacağı teklifte yazılı olsun; bu işi teslimden sonra ben de üstleniyorum.
Bakım ve bağımlılık: iki yıl sonra siteye kim bakacak?
WordPress sitesini başka bir geliştirici görece kolay devralır; özel yazılımı ise ancak kaynak kod ve kurulum notları elinizdeyse devralabilir. Siteyi kuranla yolunuz ayrılırsa bu fark belirleyici olur.
WordPress açık kaynaklıdır ve yaygın kullanılır; onu bilen geliştirici bulmak zor değildir. Yazılarınız ve sayfalarınız panelden tek dosya olarak dışa aktarılabilir; içeriğiniz bir kişiye ya da firmaya kilitli kalmaz.
Özel yazılımda kodu yazan kişi, o kodu bilen tek kişi olabilir; kod ve notlar teslim edilmediyse yeni gelen geliştirici işi baştan yazmak zorunda kalabilir. Kaynak kodun ve barındırmanın kimde kalacağını yazılım yaptırmak isteyenler için hazırladığım rehberde anlattım.
WordPress’te de bağımlı kalabilirsiniz
Yönetici hesabı sizde değilse ya da ücretli tema ve eklenti lisansları siteyi kuran kişinin hesabına kayıtlıysa, WordPress siteniz de o kişiye bağlıdır. Teklifte yönetici girişinin ve lisansların sizin adınıza olmasını isteyin. Alan adı ile barındırma hesaplarının neden sizin adınıza açılması gerektiğini web sitesi yaptırma yol haritasında açıkladım.
Süre ve bütçe farkını ne belirler?
Özel yazılım, aynı görünen iş için çoğunlukla WordPress’ten daha fazla süre ve bütçe ister; çünkü WordPress’te hazır gelen her parça burada yazılır ve denenir. Farkın büyüklüğünü platformun adı değil, işin kapsamı belirler.
WordPress’te belirleyenler
Sayfa sayısı, içeriklerin hazır olup olmaması, tasarımın ne kadar size özel olacağı ve mağaza gibi ek işlevler.
Özel yazılımda belirleyenler
Yazılacak ekran sayısı, kullanıcı türleri ve yetkileri, bağlanacak dış programlar ve kuralların ne kadar net olduğu.
WordPress tarafında süre baştan söylenebilir: tanıtım sitesi kapsama göre genellikle 2-5 haftada, WooCommerce mağazası genellikle 2-8 haftada biter. Özel yazılımda süre ancak ekranlar ve kurallar yazıya döküldükten sonra söylenebilir. WordPress sitesinin haftalara nasıl bölündüğü web sitesi kaç günde yapılır yazısında.
Bütçe rakamı yazmıyorum; çünkü kapsam görülmeden söylenen rakam ya şişkin ya da eksik çıkar. İki teklifi karşılaştırırken yalnızca ilk ödemeye değil, yıllık barındırma, lisans ve bakım giderlerine de bakın.
Karar vermeden önce cevaplamanız gereken 5 soru
Teklif istemeden önce şu beş soruyu cevaplayın; cevaplar çoğu zaman altyapıyı kendiliğinden gösterir.
- Siteye giriş yapacak biri var mı? Bayi, müşteri ya da personel kendi hesabıyla girip kendine özel bilgi görecekse özel yazılım ya da ek panel gündeme gelir.
- Site bir hesap yapacak mı? Sabit fiyatlı ürün satışı WordPress işidir; ölçüye, malzemeye ve istisnalara göre değişen fiyat çoğu zaman özel yazılım ister.
- Başka bir programla veri alışverişi olacak mı? Olacaksa muhasebe, stok ya da kargo programınızın adını ve hangi bilginin hangi yöne gideceğini not edin.
- İçeriği kim, ne sıklıkla güncelleyecek? Her hafta içerik girecekseniz hazır bir yönetim paneli işinizi kolaylaştırır.
- İki yıl sonra site ne yapıyor olmalı? Bugün tanıtım yetiyor ama ileride bayi girişi düşünüyorsanız baştan söyleyin; yapı ona göre kurulur.
İlk üç soruya “hayır” diyorsanız WordPress büyük olasılıkla yeter. Birine “evet” diyorsanız teklif isterken o maddeyi ayrıca yazın. Cevaplarınızı iletişim formuna yazarsanız ilk görüşme doğrudan sizin ihtiyacınız üzerinden ilerler.
Altyapı seçerken sık sorulan sorular
Altyapı kararını işiniz üzerinden verelim
WordPress sitesini de işletmeye özel web uygulamasını da ben kuruyorum: adım Melih Gökdeniz Sivri, İstanbul Tuzla’dayım. İki işi de yaptığım için size yalnızca birini önermek zorunda değilim. Sitenizin ne yapmasını istediğinizi kısaca yazın; WordPress mi özel yazılım mı sorusunu sizin işiniz üzerinden cevaplayalım. Aynı soruyu WhatsApp butonundan ya da hello@melihgokdeniz.com adresinden de sorabilirsiniz.